XuatChung.comXuất Chúng
Hát, nhịp điệu và nhạc cụ đầu đời

Bảo vệ tai trẻ khi nghe nhạc: âm lượng tai nghe, loa trong nhà và karaoke gia đình

Tai trẻ dễ tổn thương vì tiếng to và tổn thương thường không hồi phục. Cách chỉnh tai nghe, đặt loa, đi tiệc karaoke, và dấu hiệu nên đưa con đi khám tai.

Mother adjusting over-ear headphones on a seated girl beside a window in Huế, tablet face down on the sofa, soft rainy daylight, both faces turned away

Một đứa trẻ mê nhạc cần được nghe nhạc nhiều năm, nên giữ đôi tai của con là việc nền tảng nhất trong mọi chuyện nuôi tài lẻ âm nhạc. Tiếng quá to, nghe quá lâu có thể làm tổn thương các tế bào cảm nhận âm thanh trong tai trong, và ở người, loại tổn thương này thường không hồi phục. Tin tốt là gần như toàn bộ nguy cơ đó phòng được bằng vài thói quen đơn giản.

Bài này đi qua ba nơi trẻ hay gặp tiếng to nhất: tai nghe, loa trong nhà và các buổi karaoke, tiệc tùng. Kèm theo là các dấu hiệu cảnh báo và lúc cần đưa con đi khám. Bài mang tính kiến thức chung, không thay lời khám của bác sĩ tai mũi họng.

Vì sao tai trẻ cần được giữ kỹ hơn tai người lớn

Bên trong tai có những tế bào lông rất nhỏ, chuyển rung động âm thanh thành tín hiệu gửi lên não. Tiếng quá to làm các tế bào này bị quá tải; tiếp xúc lặp đi lặp lại có thể làm chúng hư hại. Ở người, tế bào đã hỏng không mọc lại, nên mất thính lực do tiếng ồn tích luỹ dần theo năm tháng. Nó không đau, không có dấu hiệu rõ, và thường chỉ được phát hiện khi đã có mức nào đó.

Trẻ em có vài điểm bất lợi. Ống tai trẻ ngắn và nhỏ hơn, nên cùng một nút tai nghe, âm thanh đến màng nhĩ có thể mạnh hơn so với người lớn. Trẻ cũng chưa biết tự đánh giá "to quá", thường vặn to để át tiếng ồn xung quanh, và nghe say sưa hàng giờ. Một đứa trẻ bắt đầu dùng tai nghe từ sớm còn có cả chặng đời dài phía trước để tổn thương cộng dồn.

Vì vậy, các khuyến nghị nghe an toàn mà Tổ chức Y tế Thế giới và Liên minh Viễn thông Quốc tế đưa ra năm 2019 đặt mức tham chiếu cho trẻ thấp hơn người lớn — khoảng 75 dB trung bình trong 40 giờ mỗi tuần, so với khoảng 80 dB cho người lớn. Cha mẹ không cần thuộc con số, chỉ cần nhớ ý chính: với tai trẻ, nhỏ hơn và ngắn hơn luôn an toàn hơn.

Mức âm thanh quen thuộc quanh trẻ: đọc để có cảm giác, không phải để đo

Các con số dưới đây là khoảng ước lượng hay được nêu trong tài liệu phổ thông, thay đổi nhiều theo thiết bị và khoảng cách. Dùng để hình dung, không dùng làm phép đo chính xác.

Nguồn âmMức ước lượngVới tai trẻ
Nói chuyện bình thườngKhoảng 60 dBThoải mái, nghe bao lâu cũng được
Đường phố đông xeKhoảng 70–85 dBNgắn thì ổn; tai nghe phải vặn to để át tiếng xe là dấu hiệu đáng lo
Tai nghe vặn gần tối đaCó thể vượt 100 dB tuỳ máyKhông nên; chỉ vài phút ở mức này đã quá liều an toàn
Loa karaoke đứng sátCó thể vượt 100 dBĐưa trẻ ra xa loa, giới hạn thời gian
Pháo hoa, còi hơi sát taiRất cao, dạng xungMột lần sát tai có thể gây hại; dùng bịt tai, đứng xa

Một quy ước đơn giản dễ nhớ hơn mọi con số: nếu phải nói to mới nghe được người đứng cách một cánh tay, chỗ đó đang ồn với tai trẻ. Nếu sau khi rời chỗ đó, con thấy ù tai hoặc nghe như có bông nhét tai, mức ồn đã vượt sức chịu của tai con.

Tai nghe cho trẻ: chọn, chỉnh và giới hạn

Tai nghe làm âm thanh đi thẳng vào ống tai nên cần được chú ý nhất. Làm theo các bước dưới đây một lần, rồi giữ thành nếp:

  1. Cân nhắc có thật cần tai nghe không. Ở nhà, cho con nghe nhạc qua loa ở mức vừa phải thường an toàn hơn và còn giúp người lớn biết con đang nghe gì.
  2. Ưu tiên loại chụp tai, có giới hạn âm lượng. Nhiều tai nghe dành cho trẻ được quảng cáo giới hạn ở khoảng 85 dB; con số này đo theo cách của hãng nên vẫn cần giữ âm lượng thấp và nghe ngắn. Tai nghe chống ồn giúp con không phải vặn to để át tiếng xung quanh.
  3. Bật giới hạn âm lượng trên máy. Nhiều điện thoại, máy tính bảng có mục giới hạn âm lượng tai nghe trong phần cài đặt âm thanh hoặc trợ năng. Tên mục mỗi máy một khác và có thể đổi theo phiên bản, nên kiểm trên chính máy con dùng.
  4. Theo quy tắc kinh nghiệm "không quá to, không quá lâu". Một cách nhớ phổ biến là không vượt quá khoảng sáu phần mười âm lượng và nghỉ tai sau chừng một giờ. Với trẻ nhỏ, càng thấp, càng ngắn càng tốt.
  5. Kiểm bằng tai người lớn. Đeo thử tai nghe của con: nếu người ngồi cạnh nghe được tiếng lọt ra, hoặc bạn thấy khó chịu, là quá to.
  6. Không dùng chung nút tai. Nút tai nghe dùng chung dễ lây viêm ống tai; mỗi người một bộ, lau sạch thường xuyên.

Dạy con lý do thay vì chỉ ra lệnh. Trẻ lớn hiểu được rằng tai là thứ đi cùng mình cả đời, và nghe nhỏ một chút hôm nay là để còn nghe nhạc hay đến khi già.

Loa trong nhà và nhạc nền cả ngày

Nhiều gia đình mở nhạc gần như suốt ngày, qua loa thông minh, ti vi, hoặc loa kéo. Phần lớn các trường hợp này không đến mức gây hại cho tai, nhưng có hai điều đáng chỉnh. Thứ nhất, loa đặt ở góc phòng nơi con hay ngồi chơi sát bên, nhất là loa kéo công suất lớn, có thể tạo mức âm rất to ngay tại chỗ con ngồi. Hãy đặt loa xa chỗ chơi của trẻ, hướng ra giữa phòng.

Thứ hai, nhạc nền liên tục khiến mọi người trong nhà phải nói to hơn, và trẻ mất dần khoảng yên lặng — thứ cần thiết để nghe kỹ, để tự hát, để tập trung. Một thói quen tốt là chia ngày thành lúc có nhạc và lúc yên, chẳng hạn mở nhạc khi dọn dẹp, tắt khi ăn và trước giờ ngủ. Những lúc yên ấy, con thường tự hát, tự gõ nhiều hơn, vì không có gì lấn át tiếng của chính con.

Âm thanh từ đồ chơi cũng nên để ý. Một số đồ chơi phát tiếng, đặc biệt khi trẻ đưa sát tai, có thể to hơn người lớn tưởng. Khi mua hoặc nhận đồ chơi cũ, bật thử sát tai mình: chói tai thì dán một lớp băng dính lên lỗ loa để giảm tiếng, hoặc không đưa cho con.

Karaoke gia đình, đám cưới, lễ hội: những chỗ tai trẻ hay bị quá tải

Đặt con xa loa. Trong các buổi hát karaoke ở nhà hay tiệc cưới, loa thường được vặn rất to để át tiếng nói chuyện. Chọn chỗ ngồi cho con ở phía xa nhất, không đứng trước mặt loa, không cho trẻ nhỏ chơi quanh chân loa.

Cho con nghỉ tai. Cứ một lúc lại đưa con ra ngoài sân, ra hành lang vài phút. Nếu buổi tiệc kéo dài, cân nhắc về sớm với trẻ nhỏ.

Dùng bịt tai chống ồn. Bịt tai chụp dành cho trẻ là món nhỏ rất đáng có khi đi đám đông, xem pháo hoa, lễ hội có trống lớn. Với trẻ nhỏ, loại chụp ngoài tai an toàn hơn nút nhét tai vì không có nguy cơ hóc hay nhét sâu.

Khi con cầm micro. Trẻ hát karaoke thường hét vào micro và đứng ngay trước loa. Chỉnh nhỏ nhạc nền và micro để con không phải gào, vừa giữ tai vừa giữ giọng.

Tôn trọng người khác. Karaoke tại nhà nên giữ giờ hợp lý và âm lượng vừa phải. Hàng xóm có trẻ nhỏ, người già, người ốm cũng cần đôi tai và giấc ngủ yên.

Dấu hiệu cảnh báo và khi nào đưa con đi khám

Những dấu hiệu dưới đây không tự chẩn đoán được điều gì, nhưng là lý do để đưa con đi khám tai mũi họng:

  • Con hay hỏi lại "gì cơ", ngồi sát ti vi, vặn to âm lượng hơn trước.
  • Con than ù tai, nghe tiếng rít, tiếng vo ve trong tai, nhất là sau buổi nghe nhạc hay tiệc tùng.
  • Con không quay đầu khi được gọi từ phía sau, hoặc phản ứng với âm thanh kém hơn trước.
  • Trẻ nhỏ chậm nói, nói ngọng nhiều so với tuổi — kiểm thính lực là bước đầu nên làm.
  • Đau tai, chảy dịch tai, sốt kèm đau tai.
  • Mất nghe đột ngột ở một hay hai tai: cần đi khám sớm, không chờ xem có tự hết không.

Không tự nhỏ thuốc vào tai con, không ngoáy sâu bằng tăm bông hay vật nhọn; khi đi khám, kể cho bác sĩ thói quen nghe nhạc của con. Bác sĩ có thể đo thính lực bằng các phương pháp phù hợp với tuổi, kể cả với trẻ còn rất nhỏ.

Giữ tai mà không làm con sợ âm nhạc

Mục tiêu không phải làm con lo lắng mỗi khi nghe nhạc. Hãy nói về tai như nói về răng: răng cần đánh mỗi ngày, tai cần nghe vừa phải. Trẻ lớn có thể tự đặt "quy ước tai nghe" cùng cha mẹ — bao lâu, mức nào, lúc nào thì tháo ra — và tự nhắc nhau. Quy ước do chính con góp ý thường được giữ tốt hơn quy định do người lớn áp xuống.

Người lớn làm gương là phần quan trọng: nếu bố mẹ đeo tai nghe vặn to cả ngày, khó mà thuyết phục con nghe nhỏ. Khi cả nhà cùng nghe nhạc qua loa ở mức vừa phải, con vừa giữ được tai, vừa có thêm những buổi nghe nhạc chung để trò chuyện về bài hát.

Cuối cùng, nên để con được chủ động. Khi con tự nói "nhỏ xuống một chút nha mẹ" hay tự tháo tai nghe để nghỉ, khen con vì đã biết nghe cơ thể mình. Đó là thói quen sẽ theo con đến những năm tuổi teen, khi cha mẹ không còn kiểm được tai nghe của con nữa, và cũng là lúc nguy cơ nghe to kéo dài thường tăng lên. Một đứa trẻ hiểu vì sao phải giữ tai sẽ tự giữ, ngay cả khi không ai nhắc.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì dùng tai nghe được?

Không có mốc tuổi chính thức áp cho mọi trường hợp. Với trẻ nhỏ, nghe qua loa ở mức vừa phải là lựa chọn an toàn hơn. Khi cần tai nghe, như đi xe đường dài, chọn loại giới hạn âm lượng, dùng ngắn và luôn có người lớn kiểm mức to.

Tai nghe chống ồn có hại cho tai trẻ không?

Tính năng chống ồn không làm hại tai; ngược lại, nó giúp con không phải vặn to để át tiếng xung quanh. Vẫn cần giữ âm lượng thấp và thời gian nghe vừa phải như với mọi tai nghe khác.

Con bị ù tai sau buổi tiệc karaoke, có sao không?

Ù tai tạm thời sau chỗ ồn là dấu hiệu tai đã bị quá tải. Thường cảm giác này giảm sau một thời gian nghỉ trong yên tĩnh. Nếu ù kéo dài, kèm nghe kém hoặc đau tai, nên đưa con đi khám tai mũi họng sớm.

Mở nhạc cho bé ngủ cả đêm có ổn không?

Nếu mở, nên để rất nhỏ, đặt loa xa đầu giường và cân nhắc hẹn giờ tắt. Âm thanh liên tục suốt đêm không cần thiết với phần lớn trẻ, và chính sự yên tĩnh cũng tốt cho giấc ngủ.

Nút bịt tai bằng xốp có dùng cho trẻ nhỏ được không?

Với trẻ nhỏ, nút nhét tai có nguy cơ hóc hoặc nhét quá sâu. Loại bịt tai chụp ngoài thường an toàn và dễ dùng hơn. Trẻ lớn có thể dùng nút tai đúng cỡ khi có người lớn hướng dẫn.

Làm sao biết âm lượng tai nghe của con đang quá to?

Cách đơn giản là đứng cạnh con: nếu nghe được tiếng nhạc lọt ra từ tai nghe, gần như chắc là quá to. Bạn cũng có thể đeo thử ở mức con đang dùng; khó chịu với người lớn thì càng không hợp với tai trẻ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138