Một góc vẽ cho con không cần cả căn phòng: chừng một mét vuông sàn hoặc một đoạn tường, một mặt phẳng vừa tầm tay con, một chỗ cất đồ con tự lấy được và một quy ước rõ ràng về chỗ được vẽ là đủ. Góc cố định giúp con tự bắt đầu vẽ mà không cần chờ người lớn bày ra, và giúp cha mẹ yên tâm vì màu, bút có chỗ ở riêng, không lan ra sofa hay tường phòng khách.
Bài này dành cho gia đình ở căn hộ nhỏ, nhà ống, phòng trọ hay ở chung với ông bà, nơi mỗi góc đều đã có việc của nó. Nội dung gồm cách chọn vị trí, đồ cần có theo tuổi, cách bố trí theo từng kiểu nhà, vài quy ước giữ góc vẽ sạch, những điều an toàn hay bị bỏ qua, và cách để góc vẽ lớn lên cùng con thay vì bị bỏ xó sau vài tuần.
Vì sao một góc cố định quan trọng hơn bộ đồ vẽ đắt
Nhiều gia đình mua cho con hộp màu đầy đủ nhưng con ít khi vẽ, vì mỗi lần muốn vẽ phải xin, phải chờ dọn bàn ăn, phải lấy hộp màu trên nóc tủ. Với trẻ nhỏ, khoảng chờ này đủ để con chuyển sang việc khác. Ngược lại, một góc nhỏ có sẵn giấy và bút ở tầm tay khiến việc vẽ trở thành chuyện con làm bất cứ lúc nào thấy thích, giống như cầm một cuốn sách lên đọc.
Góc cố định cũng giúp đặt ranh giới mà không cần cấm. Thay vì nói "không được vẽ lên tường", người lớn chỉ cần bảo "vẽ ở góc của con nhé", và chỉ vào chỗ được vẽ. Trẻ dễ làm theo một chỉ dẫn có chỗ cụ thể hơn một lời cấm chung chung.
Cuối cùng, góc vẽ là một tín hiệu nhỏ rằng việc con vẽ được gia đình coi trọng. Không cần đẹp như ảnh trên mạng; một cái bàn gấp cũ và một hộp bút sáp đặt đúng chỗ đã nói lên điều đó.
Chọn vị trí trong nhà nhỏ
Gần nơi người lớn hay ở. Trẻ nhỏ thích vẽ gần cha mẹ hơn là một mình trong phòng. Một góc phòng khách, cạnh bếp hay cuối hành lang thường được dùng nhiều hơn góc trong phòng ngủ đóng cửa.
Sàn dễ lau. Gạch, gỗ công nghiệp phủ tấm trải dễ lau hơn thảm. Nếu chỉ có chỗ trên thảm, đặt một tấm nhựa trải sàn hoặc khăn trải bàn cũ dưới khu vẽ.
Ánh sáng tự nhiên nếu được. Cạnh cửa sổ là chỗ lý tưởng; ánh sáng nên chiếu từ bên cạnh thay vì từ sau lưng để bóng con không đổ lên giấy. Buổi tối dùng một đèn bàn có chụp, không để bóng đèn trần lộ chói mắt.
Xa những thứ dễ hỏng. Tránh đặt sát sofa vải sáng màu, tủ sách quý, tivi, ổ điện. Nếu chỉ có chỗ gần ổ điện, dùng nắp che ổ điện cho trẻ.
Có một đoạn tường hoặc mặt phẳng đứng. Trẻ thích vẽ đứng hơn người lớn tưởng. Một tờ giấy khổ lớn dán ngang tầm vai con, hoặc mặt sau cánh tủ, cho con vẽ những nét to mà không phải cúi.
Đồ cần có cho góc vẽ, theo tuổi
Không cần mua đủ một lần. Bảng dưới gợi ý mức tối thiểu cho từng khoảng tuổi; đồ của lứa trước vẫn giữ lại dùng tiếp.
| Khoảng tuổi | Mặt vẽ | Dụng cụ | Cách cất |
|---|---|---|---|
| Khoảng 1,5 – 3 tuổi | Tờ giấy to dán xuống sàn hoặc bàn thấp | Bút sáp to, phấn sáp, bút dạ rửa được | Một khay nông, con lấy cả khay ra |
| Khoảng 3–5 tuổi | Bàn thấp và ghế vừa chân chạm sàn; giấy dán tường | Thêm màu bột, cọ to, kéo trẻ em, hồ dán | Cốc đựng bút theo màu, giỏ giấy dựng đứng |
| Khoảng 5–8 tuổi | Bàn có ngăn, bìa kẹp giấy | Bút chì màu, bút lông, màu nước trẻ em, thước, băng dính | Ngăn kéo hoặc hộp có nắp, mỗi loại một hộp |
| Khoảng 8 tuổi trở lên | Bàn học dùng chung, sổ vẽ riêng | Đồ theo sở thích riêng của con | Con tự sắp xếp, người lớn chỉ hỏi han |
Đồ vẽ cho trẻ nhỏ chọn loại ghi rõ dành cho trẻ em và đúng độ tuổi trên nhãn. Ít đồ đặt đúng chỗ hữu ích hơn nhiều đồ nhét chung một thùng; con nhìn thấy được đồ thì mới dùng.
Bố trí theo từng kiểu nhà
Mỗi kiểu nhà có một chỗ hay bị bỏ quên mà thường hợp làm góc vẽ:
- Căn hộ chung cư nhỏ: góc giữa sofa và cửa sổ, một bàn gấp gắn tường có thể hạ xuống khi dùng và gập lên khi có khách. Mặt dưới bàn gấp dán sẵn giấy cho con vẽ đứng.
- Nhà ống nhiều tầng: chiếu nghỉ cầu thang rộng hoặc khoảng dưới gầm cầu thang, có đèn riêng; lưu ý lan can và mép cầu thang với trẻ nhỏ.
- Phòng trọ một gian: một chiếc khay có thành làm "góc vẽ di động", đặt trên giường hay sàn khi vẽ, cất dưới gầm giường khi xong. Mặt trong cánh cửa phòng dán giấy làm tường vẽ.
- Nhà ở chung với ông bà: thoả thuận trước với ông bà khu nào được vẽ, khu nào giữ sạch; một tấm trải và khay riêng giúp các bên yên tâm.
- Nhà có ban công: ban công là chỗ tốt cho màu bột, màu nước vì dễ xịt rửa; cần lưới hoặc lan can đủ cao, không đặt ghế, bàn sát lan can để trẻ trèo.
Khi nhà quá chật, góc vẽ có thể là một chiếc hộp chứ không phải một chỗ cố định. Điều quan trọng là con biết hộp ở đâu và tự lấy được.
Quy ước để góc vẽ không lan ra cả nhà
Quy ước ít, rõ, nói từ ngày đầu, và người lớn cũng giữ đúng:
- Vẽ thì ngồi hoặc đứng ở góc vẽ; muốn mang bút đi chỗ khác thì mang theo cả tờ giấy và tấm lót.
- Màu ướt chỉ mở khi có tấm lót bên dưới và người lớn biết.
- Bút nào lấy ra, vẽ xong đóng nắp, trả về cốc của nó; người lớn đóng nắp cùng con trong những tuần đầu.
- Tường được vẽ là tờ giấy dán sẵn; muốn vẽ thêm thì xin tờ mới chứ không lan ra tường sơn.
- Cuối ngày dành năm phút cùng dọn: giấy dở vào bìa kẹp, giấy vẽ xong đặt vào hộp chờ chọn giữ.
Nếu con vẫn vẽ lên tường, xem lại góc vẽ trước khi trách con: giấy dán tường có đủ to chưa, có ngang tầm con không, bút có dễ lấy không. Chuyện trẻ vẽ lên tường có bài riêng trong danh mục này.
Những điều an toàn hay bị bỏ qua ở góc vẽ
Góc vẽ là nơi trẻ ở một mình nhiều nhất trong ngày, nên vài điều sau cần soát một lần:
- Kệ, tủ đặt đồ vẽ cố định vào tường, vì trẻ hay trèo lên lấy đồ trên cao và kéo đổ kệ.
- Nắp bút nhỏ, nam châm, cúc áo, hạt cườm không để trong tầm với của em bé dưới ba tuổi.
- Dây đèn bàn đi sát tường, không vắt ngang lối đi; đèn không đặt sát giấy.
- Kéo cất chỗ cao như đã quy ước, không để chung khay bút của trẻ nhỏ.
- Màu nước, màu bột đã pha để quá lâu có mùi thì bỏ; cọ rửa sạch, phơi khô.
- Ghế vừa tầm, chân chạm sàn, không dùng ghế xoay có bánh xe cho trẻ nhỏ đứng lên.
Soát một lần chưa đủ, vì góc vẽ thay đổi theo thời gian: thêm kệ, thêm đèn, thêm đồ của em. Mỗi khi đổi bố trí, người lớn ngồi xuống ngang tầm mắt con nhìn quanh một lượt; nhiều thứ nguy hiểm chỉ nhìn thấy từ độ cao của trẻ, như góc bàn nhọn ngang trán, dây điện lòi sau kệ, hay chiếc kéo để trên mép bàn tưởng là cao mà con với tới.
Khi hai anh chị em dùng chung một góc vẽ
Nhà chật thường chỉ có một góc vẽ cho hai, ba đứa trẻ. Tranh giành bút, giấy, chỗ ngồi là chuyện thường gặp. Chia góc vẽ theo phần riêng giúp giảm va chạm: mỗi con một cốc bút, một bìa kẹp giấy, một đoạn tường dán giấy mang tên mình. Đồ dùng chung như màu bột, hồ dán thì để giữa, ai dùng xong trả về chỗ cũ.
Khi trẻ chênh tuổi nhau nhiều, đồ của anh chị như kéo, bút kim, màu nước có thể không an toàn với em. Cho anh chị một hộp có nắp riêng, cất cao hơn, và quy ước anh chị chỉ mở hộp khi em không ngồi cạnh hoặc có người lớn trông em. Như vậy anh chị không phải liên tục giấu đồ, còn em không bị cấm khỏi góc vẽ.
Tránh biến góc vẽ chung thành chỗ so tranh. Tranh của mỗi con treo ở đoạn tường của con, không xếp cạnh nhau để bình phẩm. Nếu một con hay chê tranh của em, người lớn nói về quy ước của góc vẽ: ở đây ai cũng vẽ theo cách của mình, không ai chấm ai. Phần đồng hành khi anh chị em khác sở thích có bài riêng ở danh mục đồng hành của trang.
Để góc vẽ lớn lên cùng con
Góc vẽ hay bị bỏ xó khi con lớn hơn mà đồ trong góc vẫn là của tuổi ba. Mỗi vài tháng, nhìn lại cùng con: đồ nào con không dùng nữa, đồ nào con hay đi lấy ở chỗ khác, con muốn thêm gì. Có khi chỉ cần thay giấy khổ nhỏ bằng sổ vẽ riêng, hay thêm một chiếc kẹp để con treo tranh vừa vẽ.
Để con có tiếng nói trong việc sắp xếp. Một trẻ năm tuổi có thể chọn màu hộp, tự dán nhãn hình vẽ lên từng hộp, quyết định bút để bên trái hay bên phải. Khi góc vẽ là do con sắp, con giữ gìn nó tốt hơn.
Nếu con có giai đoạn không vẽ gì cả, cứ để góc ở đó, không cần dỡ đi hay nhắc con vẽ. Sở thích của trẻ lên xuống theo mùa, theo tuổi; góc vẽ chờ sẵn là cách nói rằng cánh cửa vẫn mở bất cứ lúc nào con quay lại.
Câu hỏi thường gặp
Nên mua bàn vẽ riêng cho bé hay dùng bàn có sẵn?
Không bắt buộc phải mua. Bàn thấp có sẵn, bàn gấp, thậm chí mặt sàn trải tấm lót đều dùng được. Điều cần là mặt phẳng vừa tầm, con ngồi chân chạm sàn, khuỷu tay đặt thoải mái trên bàn. Bàn chuyên dụng tiện hơn nhưng không làm con vẽ nhiều hơn.
Góc vẽ nên đặt trong phòng ngủ của con không?
Có thể, nhưng trẻ nhỏ thường thích vẽ gần chỗ người lớn đang ở. Nếu phòng ngủ là chỗ duy nhất, để cửa mở và đặt góc vẽ nơi người lớn đi qua thấy được. Trẻ lớn hơn có thể thích một góc riêng tư hơn.
Nhà thuê có được dán giấy lên tường cho con vẽ không?
Dùng băng dính giấy loại bóc không để lại vết, hoặc dán giấy lên mặt sau cánh tủ, cánh cửa thay vì tường. Một tấm bìa lớn dựng vào tường cũng làm được mặt vẽ đứng. Hỏi chủ nhà nếu không chắc về loại sơn tường.
Con hai tuổi đã cần góc vẽ riêng chưa?
Với trẻ hai tuổi, góc vẽ có thể chỉ là một khay bút sáp to và tờ giấy dán xuống sàn ở chỗ người lớn trông thấy. Bút màu nước, màu bột và đồ nhỏ thì người lớn giữ, chỉ đưa ra khi ngồi cùng. Góc riêng đầy đủ hơn hợp khi con lớn thêm.
Làm sao để con tự dọn sau khi vẽ?
Cho mỗi loại đồ một chỗ cố định dễ nhìn, ví dụ cốc bút theo màu, giỏ giấy dựng đứng, và cùng con dọn trong những tuần đầu. Dọn ngắn, năm phút, gắn với một việc quen như trước giờ ăn tối. Ít đồ thì việc dọn cũng nhẹ hơn.