XuatChung.comXuất Chúng
Vẽ, nặn và thủ công

Tập cho con cắt dán ở nhà: xé giấy trước, chọn kéo trẻ em, làm tranh ghép từ giấy cũ

Cắt dán cho trẻ từ xé giấy đến cầm kéo: con thường làm được gì theo tuổi, chọn kéo và hồ dán an toàn, luật cầm kéo trong nhà, năm bài từ giấy cũ.

Child about five years old kneeling at a low table in a Can Tho house, cutting colored scrap paper with rounded safety scissors, torn pieces scattered, mother hand holding glue stick, no faces

Cắt dán ở nhà nên đi theo thứ tự xé giấy, dán mảnh xé, rồi mới cầm kéo: trẻ khoảng hai tuổi thường xé được giấy mỏng, trẻ khoảng ba tuổi bắt đầu tập cắt rời từng nhát, và chừng năm, sáu tuổi nhiều trẻ đã cắt theo đường cong đơn giản. Đồ cần có rất ít: giấy cũ, một cây kéo trẻ em đầu tròn, một lọ hồ dán gốc nước và một chiếc khay đựng mảnh vụn.

Mục này dành cho cha mẹ muốn cho con nghịch giấy kéo hồ tại nhà mà không lo đứt tay hay cắt nhầm tóc em. Bài đi qua các khoảng tuổi thường gặp, cách chọn kéo và hồ, những quy ước cầm kéo nên có từ buổi đầu, năm bài cắt dán từ giấy bỏ đi, và cách ở bên con khi đường cắt lệch, mảnh dán chồng lên nhau. Các mốc tuổi chỉ để tham khảo, không phải thước đo.

Cắt dán là gồm những việc gì

Một tấm tranh cắt dán trông đơn giản nhưng gộp bốn việc khác nhau: xé hoặc cắt để tạo mảnh, chọn mảnh nào dùng, bôi hồ, rồi đặt mảnh lên giấy theo ý mình. Mỗi việc dùng tay theo một cách riêng. Xé cần hai tay kéo ngược chiều nhau; cắt cần một tay mở khép kéo trong khi tay kia xoay giấy; bôi hồ cần ước lượng bao nhiêu là đủ; đặt mảnh cần nhìn khoảng trống còn lại.

Vì vậy trẻ có thể rất thích dán mà chưa cắt được, hoặc cắt say sưa thành cả đống vụn mà không muốn dán gì. Cả hai đều ổn. Không cần bắt con làm trọn một tấm tranh hoàn chỉnh mỗi buổi; có hôm chỉ cắt tua rua, có hôm chỉ dán lại những mảnh cắt từ tuần trước.

Cắt dán cũng là chất liệu tốt cho trẻ chưa thích vẽ. Có những bé cầm bút thấy ngại vì nét không ra hình, nhưng xếp các mảnh giấy màu có sẵn thành con cá lại thấy dễ chịu hơn nhiều, vì mảnh giấy đã có màu, có hình, con chỉ việc chọn và đặt. Với trẻ như vậy, cắt dán là một lối khác vào việc tạo hình, không phải bước kém hơn vẽ.

Xé trước, cắt sau: con thường làm được gì theo tuổi

Bảng dưới gom những gì cha mẹ hay thấy khi cho con cắt dán ở nhà. Khoảng tuổi là rộng; có trẻ thích kéo sớm, có trẻ đến sáu tuổi vẫn thích xé hơn cắt, đều là bình thường.

Khoảng tuổiCon thường làm đượcNên cho con thử
Khoảng 18 tháng – 2,5 tuổiXé giấy mỏng thành mảnh to, vò giấy, bóc miếng dán, ấn mảnh giấy lên tờ đã phết hồ sẵnGiấy báo, giấy ăn màu, tờ giấy người lớn phết hồ trước để con chỉ việc dán
Khoảng 2,5 – 3,5 tuổiMở khép kéo bằng cả hai tay, cắt rời từng nhát một ở mép dải giấy hẹpDải giấy bìa rộng hai đốt ngón tay để cắt một nhát là rời
Khoảng 3,5 – 5 tuổiCắt liên tục theo đường thẳng, tay kia bắt đầu giữ và đẩy giấy, tự bôi hồKẻ đường thẳng đậm cho con cắt theo, cắt tua rua làm cỏ, bờm sư tử
Khoảng 5–7 tuổiCắt đường cong, cắt hình tròn đơn giản, xoay giấy khi cắt; lên ý tưởng trước khi dánCắt hình từ tờ rơi cũ, tạo tranh ghép có chủ đề con chọn

Nếu con khoảng năm tuổi vẫn chưa muốn cầm kéo, không cần ép; cứ cho xé, dán, nặn. Chỉ khi con gặp khó ở nhiều việc dùng tay hằng ngày như tự xúc ăn, cài cúc, cầm bút, kéo dài và rõ rệt so với trước, cha mẹ nên hỏi bác sĩ nhi hoặc chuyên viên trị liệu hoạt động để được đánh giá.

Chọn kéo và hồ dán cho trẻ

Kéo trẻ em đầu tròn, lưỡi ngắn. Loại này cắt được giấy mà khó đâm vào da. Kéo hoàn toàn bằng nhựa an toàn nhất nhưng thường chỉ cắt nổi giấy mỏng, dễ làm con bực; kéo lưỡi kim loại ngắn có vỏ nhựa đầu tròn cắt ngọt hơn và vẫn khá an toàn với trẻ đã được dạy cách cầm.

Kéo cho trẻ thuận tay trái. Kéo thường làm cho tay phải; trẻ thuận tay trái dùng kéo này thì lưỡi kéo che mất đường cắt và giấy bị gập thay vì đứt. Nếu con hay cầm kéo bằng tay trái, tìm loại kéo cho tay trái hoặc loại dùng được cả hai tay, đừng sửa con sang tay phải.

Hồ dán gốc nước hoặc keo dán dạng thỏi. Hồ khô trong, rửa tay bằng nước được, hợp nhất cho trẻ nhỏ. Keo sữa trắng dính chắc hơn cho bìa cứng, nhưng lâu khô. Đổ một ít hồ ra nắp chai và cho con dùng que tăm bông hay cọ nhỏ để phết sẽ đỡ tốn hơn bóp cả lọ.

Những thứ để người lớn giữ. Keo dán siêu tốc loại dính ngay trong vài giây có thể làm dính da, dính mí mắt, nên không đưa cho trẻ. Súng bắn keo nến nóng gây bỏng; nếu cần, người lớn bắn keo theo chỉ dẫn của con, con chỉ đặt mảnh khi keo đã nguội. Dao rọc giấy cũng thuộc nhóm này.

Luật cầm kéo trong nhà, đặt từ buổi đầu

Quy ước nói một lần trước khi đưa kéo, nhắc ngắn gọn khi cần, và người lớn làm đúng như vậy để con nhìn theo:

  • Kéo chỉ dùng khi ngồi ở bàn hoặc trên chiếu đã trải; đứng dậy là đặt kéo xuống.
  • Đưa kéo cho người khác thì cầm phần lưỡi khép lại trong lòng bàn tay, chìa phần cán ra.
  • Kéo chỉ cắt giấy và những thứ người lớn cho phép; không cắt tóc, quần áo, dây điện, lá cây trong chậu của bà.
  • Không cắt khi có em bé bò quanh; cất kéo lên cao ngay khi xong việc.
  • Ngón tay giữ giấy đặt xa đường cắt; người lớn có thể vẽ một dấu chấm nhỏ chỗ ngón cái để con nhớ đặt.
  • Kéo có chỗ cất cố định, ví dụ một cốc nhựa đứng trên kệ cao, lấy ra và cất về đều có người lớn biết.

Nếu con cố tình cắt tóc mình hay tóc em, chỉ cần cất kéo đi hết hôm đó và nói lý do bình tĩnh. Hôm sau thử lại. Phần lớn trẻ cắt tóc vì tò mò muốn xem kéo làm được gì, không phải vì hư.

Năm bài cắt dán từ giấy bỏ đi

Không cần mua giấy thủ công. Mỗi bài dưới đây đều làm được với giấy cũ trong nhà, xếp từ dễ đến khó hơn:

  1. Tranh xé dán mùa thu: người lớn vẽ một thân cây bằng bút đậm, con xé giấy báo hay tờ rơi có màu vàng, đỏ, nâu thành mảnh nhỏ rồi dán làm lá. Hợp với trẻ chưa cầm kéo.
  2. Cắt tua rua: cắt sẵn dải giấy rộng, con cắt nhiều nhát vào mép mà không cắt rời. Dán thành cỏ, bờm sư tử, tóc cho mặt người con vẽ.
  3. Hộp mảnh màu: con cắt mọi thứ có màu trong tờ rơi cũ, phân vào các ngăn của khay trứng giấy theo màu. Lần sau, khay mảnh màu này thành bảng màu để dán.
  4. Tranh ghép hình học: người lớn cắt sẵn hình vuông, tròn, tam giác từ bìa hộp cũ, con xếp thành nhà, xe, người máy rồi mới dán. Xếp thử trước khi dán giúp con quen ý nghĩ "chọn chỗ".
  5. Thiệp tự làm: trẻ lớn hơn tự cắt hình từ giấy gói quà cũ, dán lên tấm bìa gấp đôi để tặng ông bà dịp sinh nhật hay ngày lễ.

Một tấm tranh không cần hoàn thành trong một buổi. Đặt tranh dở vào bìa kẹp, hôm sau làm tiếp; trẻ học được rằng việc làm dở là chuyện bình thường.

Đường cắt lệch, mảnh dán chồng: ở bên con thế nào

Trẻ mới cầm kéo thường cắt lệch khỏi đường kẻ, cắt đứt nhầm phần muốn giữ, hoặc bôi hồ quá tay làm giấy nhăn nhúm. Có bé bật khóc khi con mèo bị cắt mất đuôi. Lúc ấy, câu "không sao, đẹp mà" thường không làm con dịu đi, vì con thấy rõ là hỏng. Cách đỡ hơn là gọi đúng cảm giác của con và mở ra một lối: "đuôi bị đứt rồi, con bực lắm nhỉ. Mình dán lại bằng mảnh khác, hay cho con mèo này đuôi ngắn?"

Người lớn nên tránh cầm kéo cắt lại cho đẹp hay dán chồng mảnh của mình lên tranh của con. Nếu con xin giúp, giúp đúng phần con nhờ, ví dụ giữ giấy cho thẳng, phần cắt vẫn để con làm. Khen thì khen điều con làm được: "con giữ được kéo đi hết đường thẳng này", "con chọn ba màu xanh đặt cạnh nhau".

Cũng không đem tranh cắt dán của con so với tranh mẫu trên mạng hay tranh của anh chị. Nếu muốn con thấy mình tiến bộ, đặt tấm tranh tháng trước cạnh tấm hôm nay và để con tự nhận ra. Phần lớn trẻ thích thú khi tự thấy mình cắt được đường dài hơn hôm qua.

Dọn vụn giấy và giữ góc cắt dán gọn

Cắt dán đẻ ra rất nhiều vụn. Đặt một chiếc khay có thành hoặc nắp hộp giày giữa bàn, quy ước mọi nhát cắt đều làm phía trên khay, vụn rơi vào đó. Cuối buổi, con đổ vụn vào túi giấy; vụn có màu đẹp thì giữ lại cho hộp mảnh màu, vụn nhỏ quá thì bỏ.

Một chiếc hộp riêng đựng kéo, hồ, giấy cũ giúp lần sau lấy ra nhanh hơn, và giúp con tự bắt đầu mà không phải chờ người lớn đi tìm đồ. Kéo vẫn cất ở chỗ cao như đã quy ước; hộp chỉ đựng phần con tự lấy được.

Hồ dán để lâu đặc lại hoặc khô quánh thì thay. Tay dính hồ rửa bằng nước ấm; hồ dính trên bàn gỗ lau khi còn ướt bằng khăn ẩm, hồ đã khô thì phủ khăn ấm vài phút cho mềm rồi lau. Quần áo dính keo sữa ngâm nước lạnh trước khi giặt.

Cuối buổi, dành hai phút để con tự cất: hồ đậy nắp, giấy dở vào bìa kẹp, mảnh đẹp vào khay trứng. Việc tự cất không nhằm dạy con ngăn nắp cho bằng người lớn; nó cho con cảm giác góc cắt dán là của mình, và lần sau con tự mở hộp ra mà không cần ai gọi.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì cho cầm kéo được?

Nhiều trẻ bắt đầu tập với kéo trẻ em đầu tròn ở khoảng ba tuổi, có bé sớm hơn, có bé muộn hơn. Trước đó, xé giấy là bước chuẩn bị tốt. Điều quan trọng hơn tuổi là con ngồi yên được ở bàn, nghe được quy ước, và luôn có người lớn ngồi cạnh trong những buổi đầu.

Con cầm kéo bằng tay trái có nên sửa không?

Không nên sửa. Thuận tay trái là bình thường. Việc cần làm là đổi sang kéo cho người thuận tay trái hoặc kéo dùng được hai tay, vì kéo thường che mất đường cắt khi cầm bằng tay trái, khiến con tưởng mình cắt kém.

Con chỉ thích cắt vụn chứ không muốn dán thành tranh, có sao không?

Không sao. Cắt vụn là cách con luyện đôi tay và tận hưởng cảm giác kéo cắt đứt giấy. Gom vụn vào hộp mảnh màu, lần sau có thể đem ra dán. Không cần ép con hoàn thành tranh để có sản phẩm cho người lớn xem.

Lỡ để con cắt vào tay thì xử lý thế nào?

Với vết cắt nhỏ do kéo trẻ em, rửa sạch bằng nước, ép nhẹ bằng gạc sạch cho cầm máu, rồi băng lại. Vết sâu, chảy máu không cầm sau khoảng mười phút ép, hoặc vết ở gần mắt thì đưa con tới cơ sở y tế. Cấp cứu khẩn thì gọi 115.

Có nên mua giấy thủ công màu thay cho giấy cũ?

Giấy thủ công màu đều, dễ cắt và tiện khi cần màu cụ thể. Nhưng giấy báo, tờ rơi, bìa hộp, giấy gói quà cũ đã đủ cho phần lớn bài cắt dán, lại cho con thấy đồ bỏ đi vẫn thành tranh được. Có thể dùng cả hai.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138