XuatChung.comXuất Chúng
Nấu ăn, trồng cây, chăm vật nuôi

Trẻ chăm vật nuôi an toàn: rửa tay, dị ứng lông, vết cào cắn và nề nếp vệ sinh

Nề nếp vệ sinh cho trẻ chăm chó mèo, cá, chim: khi nào rửa tay, dấu hiệu dị ứng lông, xử lý vết cào cắn, khay cát và những điều người lớn luôn giữ.

Child washing small hands with soap at a low outdoor sink beside a tiled courtyard in Quảng Ngãi, a sleeping dog nearby, parent kneeling, close side view, morning light

Phần lớn rủi ro sức khoẻ khi trẻ chăm vật nuôi có thể giảm mạnh bằng vài nề nếp đơn giản: rửa tay bằng xà phòng sau khi chạm vật nuôi và đồ của chúng, không để vật nuôi liếm mặt hay vết thương, người lớn lo khay cát và phân, và vật nuôi được tiêm phòng, tẩy giun theo tư vấn thú y. Những nề nếp đó cần trở thành thói quen của trẻ, giống như rửa tay trước khi ăn.

Mục từ này không thay cho lời khuyên của bác sĩ hay bác sĩ thú y. Nó gom lại những điều gia đình có trẻ thích động vật nên biết: thói quen vệ sinh theo tuổi, dấu hiệu dị ứng cần để ý, xử lý ban đầu khi bị cào cắn, và vài nhóm người cần cẩn thận hơn. Danh sách bệnh lây từ chó mèo chi tiết đã có ở các trang chuyên về thú cưng; ở đây là góc của đứa trẻ đang chăm.

Vì sao trẻ cần nề nếp riêng, không chỉ nghe "nhớ rửa tay"

Trẻ gần vật nuôi hơn người lớn theo đúng nghĩa đen: ngồi bệt trên sàn nơi chó mèo nằm, áp mặt vào lông, đưa tay vào miệng sau khi vuốt ve, chạm vào bát ăn, đồ chơi của chó. Trẻ nhỏ còn hay bốc đất cát ở chỗ vật nuôi đi vệ sinh. Vì vậy, cùng một con vật, trẻ thường tiếp xúc với những gì nó mang theo nhiều hơn người lớn.

Mặt khác, trẻ chưa có thói quen tự kiểm soát. Câu nhắc "nhớ rửa tay" dễ trôi qua tai. Một nề nếp hiệu quả cần gắn với mốc cụ thể con nhớ được: rửa tay sau khi cho ăn, sau khi dọn đồ, trước khi ăn bất cứ thứ gì. Người lớn làm mẫu đều đặn quan trọng hơn mọi lời dặn.

Điều này không nhằm làm con sợ vật nuôi. Phần lớn gia đình nuôi chó mèo, cá, chim cùng trẻ nhỏ mà không có vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng nào. Vệ sinh tốt giúp tình thân giữa con và con vật được giữ lâu dài, không bị ngắt quãng vì một lần ốm không đáng có.

Những lúc phải rửa tay: bảng nhỏ dán cạnh bồn rửa

Bảng dưới gom các mốc rửa tay cho trẻ chăm vật nuôi. Rửa bằng xà phòng và nước sạch, chà cả kẽ ngón và móng tay. Dung dịch rửa tay khô dùng tạm được khi ở ngoài, nhưng không thay cho xà phòng khi tay dính bẩn thấy rõ.

MốcVì sao
Sau khi vuốt ve, bế, chơi với vật nuôiLông, nước bọt có thể mang vi khuẩn, ký sinh trùng, chất gây dị ứng
Sau khi cho ăn, rửa bát ăn của vật nuôiThức ăn cho vật nuôi, nhất là thức ăn sống, có thể mang vi khuẩn
Sau khi chạm vào bể cá, lồng chim, chuồngNước bể, phân chim, chất lót chuồng đều có thể chứa mầm bệnh
Sau khi nhặt phân, chạm khay cát (trẻ lớn)Phân là nguồn lây ký sinh trùng và vi khuẩn chính
Trước khi ăn, uống, đưa tay lên miệng, mắtNgăn đưa mầm bệnh từ tay vào cơ thể
Sau khi chơi ở sân, bãi cát có chó mèo đi lạiĐất cát có thể nhiễm trứng giun từ phân chó mèo

Với trẻ nhỏ, có thể gắn việc rửa tay với một câu hát ngắn hoặc đếm chậm tới hai mươi để con rửa đủ lâu. Đặt bục đứng và xà phòng ở tầm tay con để con tự làm được.

Dị ứng với vật nuôi: dấu hiệu và điều nên làm

Dị ứng đến từ đâu. Thứ gây dị ứng không phải bản thân sợi lông mà chủ yếu là các protein trong vảy da, nước bọt, nước tiểu của con vật, bám vào lông và lan khắp nhà. Vì vậy, kể cả giống chó mèo được quảng cáo là "ít rụng lông" vẫn có thể gây dị ứng ở người nhạy cảm.

Dấu hiệu hay gặp. Hắt hơi, sổ mũi, ngứa mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt sau khi gần vật nuôi; nổi mẩn, ngứa ở chỗ bị liếm, cào. Ở trẻ có hen suyễn, tiếp xúc với vật nuôi có thể làm nặng thêm ho, khò khè.

Khi nào cần khám. Khi các triệu chứng lặp lại mỗi lần gần vật nuôi, khi con ho kéo dài, khò khè, hay khó thở, hãy đưa con đi khám để bác sĩ đánh giá. Chỉ bác sĩ mới xác định được con có dị ứng hay không và với cái gì, có cần xét nghiệm hay không. Khó thở rõ rệt, môi tím thì gọi 115.

Thử trước khi nhận nuôi. Nếu nhà định nuôi chó mèo mà có người tiền sử dị ứng, hen, nên cho trẻ tiếp xúc vài lần ở nhà người quen trước, và hỏi bác sĩ của con. Tặng con vật đi sau vài tháng vì dị ứng là điều rất buồn với trẻ.

Giảm tiếp xúc trong nhà. Không cho vật nuôi vào phòng ngủ của trẻ có dị ứng, giặt chăn đệm thường xuyên, hút bụi, thông thoáng. Những biện pháp này giúp giảm nhưng không loại bỏ hoàn toàn chất gây dị ứng.

Bị chó mèo cào, cắn: làm gì ngay

Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn còn lưu hành và là bệnh gần như luôn tử vong khi đã phát triệu chứng, nên mọi vết cắn, vết cào chảy máu do chó mèo đều cần coi trọng, kể cả với con vật nhà mình. Các bước dưới đây là xử lý ban đầu; quyết định tiêm phòng là việc của nhân viên y tế.

  1. Rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong khoảng mười lăm phút. Đây là bước quan trọng, các hướng dẫn y tế đều nhấn mạnh.
  2. Sát khuẩn bằng dung dịch sát khuẩn thông thường sau khi rửa, nếu nhà có.
  3. Không băng kín chặt, không khâu, không đắp lá hay thuốc dân gian.
  4. Đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá vết thương và tư vấn tiêm phòng dại, uốn ván. Mang theo thông tin về con vật: nhà nuôi hay vô chủ, đã tiêm phòng dại chưa, có biểu hiện lạ không.
  5. Theo dõi con vật nếu là vật nuôi trong nhà hoặc hàng xóm, theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Báo ngay cho cơ sở y tế nếu con vật ốm, chết hoặc mất tích trong thời gian theo dõi.
  6. Gọi 115 nếu vết cắn sâu, nhiều vết, ở mặt, cổ, chảy máu không cầm được.

Vết cào nhẹ của mèo nhà đã tiêm phòng, không chảy máu, thường chỉ cần rửa sạch và theo dõi; nhưng nếu không chắc, hỏi nhân viên y tế. Đừng tự quyết định bỏ qua vì sợ con phải tiêm.

Dạy trẻ đọc tín hiệu trước khi con vật cắn

Chó đang khó chịu. Thân cứng lại, đứng im bất động, nhìn chằm chằm, môi kéo lên lộ răng, gầm gừ, tai cụp ra sau, đuôi kẹp giữa hai chân. Chó liếm mép, ngáp liên tục, quay mặt đi khi bị ôm cũng là cách nó nói "đủ rồi". Đuôi vẫy không phải lúc nào cũng nghĩa là vui.

Mèo đang khó chịu. Đuôi quất mạnh qua lại, tai bẹt sang hai bên hoặc ra sau, đồng tử nở to, da lưng giật giật khi bị vuốt, kêu gừ gừ trầm hay phì. Mèo đang nằm cho vuốt mà đột ngột quay đầu nhìn tay người là lúc nên dừng.

Ba việc con làm khi thấy tín hiệu. Dừng tay, đứng yên hoặc lùi chậm, gọi người lớn. Không chạy, không la hét, không nhìn thẳng vào mắt chó đang gầm gừ. Với trẻ nhỏ, có thể tập trước bằng cách "đứng như cái cây": hai tay ôm sát người, nhìn xuống chân.

Những lúc con vật cần được để yên. Khi ăn, khi gặm xương hay đồ chơi, khi ngủ, khi ốm, khi đang nuôi con non, khi bị giật mình. Phần lớn vết cắn với trẻ xảy ra đúng những lúc này, thường với chính con vật quen trong nhà.

Chó mèo lạ ngoài đường. Dặn con không tự vuốt ve, cho ăn chó mèo không rõ chủ, kể cả khi trông hiền. Muốn chạm vào chó của người khác thì hỏi chủ trước, đưa mu bàn tay cho chó ngửi rồi mới vuốt nhẹ ở vai.

Những nhóm cần cẩn thận hơn

Một số người trong nhà có nguy cơ cao hơn khi tiếp xúc với vật nuôi. Đây không phải lý do để không nuôi, mà để phân việc hợp lý.

  • Phụ nữ mang thai: không nên dọn khay cát mèo, vì phân mèo có thể mang ký sinh trùng toxoplasma, nguy hiểm cho thai. Nếu buộc phải làm, đeo găng và rửa tay kỹ; khay cát dọn mỗi ngày giúp giảm nguy cơ. Hỏi bác sĩ sản khoa để có lời khuyên cụ thể.
  • Trẻ dưới năm tuổi: hay đưa tay vào miệng, nên tránh tiếp xúc với rùa, bò sát, gà vịt con, những con vật hay mang khuẩn salmonella dù trông khoẻ. Không để trẻ nhỏ chơi gần khay cát, chỗ vật nuôi đi vệ sinh.
  • Người có bệnh làm suy giảm miễn dịch: đang điều trị bệnh nặng, dùng thuốc ức chế miễn dịch. Hỏi bác sĩ điều trị trước khi nhận nuôi hay chăm vật nuôi.
  • Trẻ có hen, chàm da: theo dõi triệu chứng khi tiếp xúc, làm theo hướng dẫn của bác sĩ đang điều trị.
  • Người già yếu, em bé: dễ bị chó lớn xô ngã, mèo cào; cần không gian tách biệt khi cần.

Nếu nhà có người thuộc các nhóm này, phần việc tiếp xúc trực tiếp với phân, nước bể, chuồng nên giao cho người lớn khoẻ mạnh, trẻ đảm nhận phần cho ăn, chải lông, chơi.

Nề nếp chung của nhà nuôi vật nuôi có trẻ

Một vài nếp chung giúp cả nhà an tâm: không để vật nuôi liếm mặt, miệng trẻ hay liếm vết thương hở; không cho vật nuôi ăn chung bát, chung thìa với người; không để vật nuôi lên bàn ăn, bếp; bát ăn của vật nuôi rửa riêng, không rửa chung bồn với bát đĩa của người nếu có thể, hoặc rửa sau cùng và cọ sạch bồn.

Vật nuôi được khám thú y định kỳ, tiêm phòng, tẩy giun, trị ve rận bọ chét theo tư vấn của bác sĩ thú y. Đây là cách bảo vệ trẻ hiệu quả nhất, vì giảm mầm bệnh ngay từ nguồn. Trẻ lớn có thể giữ lịch nhắc, người lớn đưa đi khám và quyết định thuốc.

Cuối cùng, dạy trẻ tôn trọng ranh giới của con vật: không quấy rầy khi con vật đang ăn, ngủ, chăm con non, không trêu chọc, không kéo đuôi, tai. Phần lớn vết cắn ở trẻ xảy ra với con vật quen trong nhà, trong những tình huống trẻ vô tình làm con vật hoảng hoặc đau. Khi trẻ hiểu con vật, con vừa an toàn hơn vừa yêu nó sâu hơn.

Câu hỏi thường gặp

Có nên để chó mèo ngủ chung giường với trẻ không?

Nhiều gia đình vẫn làm vậy, nhưng có những rủi ro: dị ứng, ve rận bọ chét, vết cào khi con vật giật mình, và với trẻ sơ sinh là nguy cơ ngạt. Với trẻ nhỏ, trẻ có dị ứng hay hen, an toàn hơn là cho vật nuôi ngủ chỗ riêng. Trẻ sơ sinh tuyệt đối không ngủ cùng vật nuôi.

Mèo nhà nuôi trong nhà, không ra ngoài thì có cần tiêm phòng dại?

Nhiều bác sĩ thú y vẫn khuyên tiêm phòng dại cho chó mèo nuôi trong nhà, vì con vật có thể sổng ra ngoài hoặc tiếp xúc con vật khác. Quy định về tiêm phòng dại cho chó mèo tại địa phương cũng có thể bắt buộc. Hỏi bác sĩ thú y và chính quyền địa phương để biết.

Trẻ bị mèo cào sưng hạch có đáng lo không?

Một số trường hợp sau khi bị mèo cào có thể sưng hạch gần vết cào, sốt nhẹ; đây là tình trạng có thể liên quan tới vi khuẩn từ mèo. Khi vết cào sưng đỏ, có mủ, hạch sưng hoặc con sốt, hãy đưa con đi khám để bác sĩ đánh giá, không tự dùng kháng sinh.

Có giống chó mèo nào hoàn toàn không gây dị ứng?

Không có giống chó mèo nào hoàn toàn không gây dị ứng, vì chất gây dị ứng nằm ở nước bọt, vảy da, không chỉ ở lông. Một số người dị ứng nhẹ hơn với vài con vật cụ thể, nhưng khó đoán trước. Tiếp xúc thử và hỏi bác sĩ là cách thận trọng.

Con lỡ ăn thức ăn của chó mèo có sao không?

Một lượng nhỏ hạt khô thường không gây hại đáng kể cho trẻ khoẻ, nhưng thức ăn cho vật nuôi không làm cho người, và thức ăn ướt, thức ăn sống có thể mang vi khuẩn. Theo dõi con; nếu con nôn, tiêu chảy, sốt hay ăn phải lượng lớn, đưa con đi khám và mang theo bao bì.

Chim cảnh trong nhà có cần lưu ý vệ sinh gì với trẻ?

Phân chim khô và bụi lông có thể gây kích ứng hô hấp, một số bệnh hiếm gặp lây từ chim. Lồng chim nên dọn thường xuyên, người lớn dọn, đặt ở nơi thông thoáng, không trong phòng ngủ của trẻ. Trẻ rửa tay sau khi chạm lồng, cho chim ăn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138