XuatChung.comXuất Chúng
Vẽ, nặn và thủ công

Làm thủ công từ vật tái chế cùng con: hộp sữa, lõi giấy, nắp chai dùng sao an toàn

Làm đồ thủ công từ hộp sữa, lõi giấy, nắp chai cùng con: đồ nào dùng ngay, đồ nào cần rửa, đồ nào bỏ; cất giữ ra sao, theo tuổi làm gì, để con dẫn ý tưởng.

Boy around seven sitting on a tiled floor in a Ho Chi Minh City apartment building a cardboard rocket from milk cartons and paper tubes, tape rolls nearby, seen from behind, afternoon window light

Vật tái chế là chất liệu thủ công dễ kiếm nhất trong nhà: hộp sữa giấy, lõi giấy vệ sinh, hộp bánh, khay trứng giấy, nắp chai, chai nhựa. Trẻ khoảng ba tuổi đã có thể dán, chồng, tô lên những món này; trẻ năm, sáu tuổi bắt đầu tự nghĩ ra một chiếc xe, một ngôi nhà, một con rô bốt và nhờ người lớn giúp phần cắt cứng. Điều cần nhớ là không phải đồ bỏ đi nào cũng an toàn cho trẻ, và có món phải rửa, phơi trước khi đưa con.

Bài này giúp cha mẹ chia đồ tái chế thành ba nhóm dùng ngay, cần xử lý, không dùng; cách gom và cất để góc nhà không thành kho rác; những gì con thường làm được theo tuổi; vài ý tưởng khởi đầu; và quan trọng nhất là cách đứng sau để con dẫn ý tưởng của mình. Mốc tuổi trong bài là khoảng thường gặp, không phải chuẩn để đo con.

Vì sao đồ bỏ đi lại hợp với trẻ

Một hộp sữa rỗng không có hướng dẫn sử dụng. Nó có thể thành toa tàu, thành nhà, thành con cá, tuỳ đứa trẻ cầm nó lên. Đồ chơi bán sẵn thường gợi ý một cách chơi; vật tái chế thì để ngỏ, buộc trẻ tự nghĩ. Đó là lý do nhiều trẻ chơi với chiếc thùng các tông lâu hơn món đồ nằm trong thùng.

Đồ tái chế cũng giảm áp lực cho cả nhà. Con biết đây là đồ sắp bỏ, nên không sợ làm hỏng; người lớn cũng không tiếc khi con cắt sai hay dán chồng. Một tấm bìa hỏng thì lấy tấm khác. Cảm giác được thử thoải mái này khó có khi con cầm tờ giấy vẽ đẹp mới mua.

Thủ công tái chế còn hợp với những trẻ chưa thích vẽ hay nặn. Có trẻ thấy tờ giấy trắng quá trống, không biết bắt đầu từ đâu; một chiếc hộp có sẵn hình khối lại gợi ngay ý: hộp dài thì thành tàu, hộp vuông thì thành nhà. Với trẻ như vậy, vật tái chế là điểm tựa để bắt đầu tạo hình.

Ngoài ra, việc gom hộp, rửa sạch, phân loại cũng là chuyện con có thể tham gia: con biết hộp sữa phải tráng nước, nắp chai phải đếm, giấy bóng phải tách riêng. Không cần giảng giải dài về môi trường; con làm vài lần là tự hiểu đồ trong nhà đi đâu sau khi dùng xong.

Ba nhóm đồ tái chế: dùng ngay, cần xử lý, không đưa cho trẻ

Trước khi thả hộp đồ cho con, người lớn phân loại một lượt. Bảng dưới là gợi ý, có thể bổ sung theo đồ nhà mình hay có.

NhómVí dụCách xử lý
Dùng ngayLõi giấy vệ sinh, lõi giấy bếp, hộp bánh khô bằng giấy, bìa các tông sạch, tờ rơi, giấy gói quàKiểm tra không dính keo bẩn, ghim bấm; bỏ ghim trước khi đưa con
Cần rửa, phơiHộp sữa giấy, hộp sữa chua, chai nhựa nước uống, nắp chai, khay trứng giấyTráng nước, phơi khô hẳn vài ngày; khay trứng sống rửa tay sau khi dùng, hoặc bỏ nếu dính trứng vỡ
Người lớn xử lý trướcLon nhôm, hộp thiếc, chai thuỷ tinh, bìa cứng dàyLon và hộp thiếc có mép sắc, cần dán băng dính kín miệng hoặc không dùng; thuỷ tinh không đưa cho trẻ
Không dùngTúi ni lông mỏng, hộp đựng hoá chất tẩy rửa, chai thuốc, pin, đồ điện tử hỏng có pin cúc áo, xốp vụnBỏ đúng nơi; đồ chứa pin và hoá chất để xa tầm tay trẻ

Pin cúc áo, loại pin tròn dẹt trong đồng hồ, điều khiển, đồ chơi phát sáng, rất nguy hiểm nếu trẻ nuốt. Nếu nghi trẻ đã nuốt pin, không chờ triệu chứng, gọi 115 hoặc đưa con đến cơ sở y tế ngay. Vì vậy đồ điện tử hỏng không bao giờ nằm trong hộp đồ tái chế của con.

Gom và cất đồ tái chế để nhà không thành kho

Đồ tái chế đầy nhà rất nhanh nếu không có giới hạn. Vài cách giữ gọn mà vẫn đủ dùng:

  • Một thùng các tông cỡ vừa là toàn bộ "kho" của con; thùng đầy thì phải dùng bớt hoặc chọn bỏ bớt trước khi thêm.
  • Đồ đã rửa phơi khô mới cho vào thùng; đồ còn ẩm để riêng ngoài ban công.
  • Nắp chai, hạt, cúc áo, đồ nhỏ để trong lọ có nắp, cất chỗ cao nếu nhà có em bé dưới ba tuổi.
  • Băng dính giấy, hồ, kéo trẻ em, bút dạ để chung một khay đặt cạnh thùng.
  • Mỗi tháng cùng con lục thùng một lần, bỏ những món đã ẩm, móp, bẩn; món nào bỏ thì con tự mang ra chỗ phân loại rác của nhà.
  • Món con làm xong mà chưa muốn bỏ thì có chỗ trưng riêng, không trả lại vào thùng nguyên liệu.

Lục thùng cùng con thường đẻ ra ý tưởng mới: con thấy ba lõi giấy cạnh nhau và nghĩ ra ống nhòm. Đó là một lý do để con tự quản thùng của mình.

Theo tuổi, con thường làm được gì với vật tái chế

Khoảng 2–3 tuổi. Chồng hộp lên nhau rồi đẩy đổ, thả nắp chai vào chai rỗng qua miệng, dán miếng giấy lên hộp, tô bằng bút sáp. Nắp chai và đồ nhỏ chỉ dùng khi người lớn ngồi sát, đếm đủ trước và sau, vì ở tuổi này đồ nhỏ rất dễ vào miệng.

Khoảng 3–5 tuổi. Dán lõi giấy lên hộp làm ống khói, lắp nắp chai làm bánh xe với sự giúp đỡ, tô màu, dán mắt cho con vật. Con bắt đầu đặt tên cho thứ mình làm và dùng nó để kể chuyện.

Khoảng 5–7 tuổi. Nghĩ ra một vật trước rồi mới tìm vật liệu, nhờ người lớn cắt những chỗ cứng, tự dán, tự trang trí. Con bắt đầu muốn vật làm ra dùng được thật: xe lăn được, hộp đóng mở được.

Khoảng 7–10 tuổi. Làm vật nhiều bộ phận, sửa đi sửa lại khi không đứng vững, thử nghiệm xem kiểu nào chắc hơn. Một số trẻ chuyển hướng sang lắp ráp, cơ chế đơn giản; phần khám phá khoa học và lắp ráp có danh mục riêng trên trang.

Sáu ý tưởng khởi đầu, sau đó để con tự nghĩ

Những ý dưới đây chỉ là điểm xuất phát cho buổi đầu. Sau vài lần, nên lùi lại và hỏi con muốn làm gì:

  • Ống nhòm từ hai lõi giấy dán cạnh nhau, xỏ dây đeo cổ ngắn; dây đeo chỉ dùng khi có người lớn bên cạnh, không để trẻ đeo khi ngủ hay chạy nhảy.
  • Thành phố hộp: mỗi hộp bánh, hộp sữa là một ngôi nhà, con vẽ cửa, cùng xếp thành con phố trên sàn.
  • Xe từ hộp sữa: người lớn dùi lỗ, xỏ que làm trục, nắp chai làm bánh.
  • Trống lắc từ chai nhựa đựng vài hạt gạo, vặn chặt nắp và dán băng dính quấn quanh nắp.
  • Khay trứng giấy cắt rời từng ô, tô màu thành đàn bọ rùa, con sâu.
  • Mặt nạ từ đĩa giấy hoặc bìa hộp bánh, khoét lỗ mắt rộng, buộc dây chun.

Nếu con đề xuất một thứ khó hơn sức mình, ví dụ một con tàu biết chạy, đừng vội bảo không được. Cùng con tìm phần làm được trước: hình dáng con tàu, ống khói, thuyền trưởng. Phần chạy thật có thể để dành cho lúc con lớn hơn.

Những phần việc người lớn nên làm thay

Dùi lỗ và cắt bìa cứng. Dùi lỗ trên hộp sữa, nắp chai để xỏ trục bánh xe cần lực và vật nhọn; cắt bìa các tông dày cần dao rọc giấy. Cả hai việc này người lớn làm, con chỉ chỗ cần dùi, cần cắt. Khi cắt, đặt bìa trên tấm lót, lưỡi dao hướng ra xa người, cất dao ngay sau khi xong.

Cắt chai nhựa. Mép chai nhựa sau khi cắt khá sắc, nhất là chai nhựa cứng. Người lớn cắt, rồi dán một vòng băng dính giấy che kín mép trước khi đưa con. Chai thuỷ tinh, lọ thuỷ tinh không dùng cho thủ công của trẻ dù đẹp đến đâu.

Dây và vòng đeo. Dây buộc ống nhòm, mặt nạ, vòng cổ làm từ nắp chai có thể gây nghẹt nếu vướng vào đâu đó. Dây đeo cổ chỉ dùng khi có người lớn ở cạnh, đủ ngắn và có điểm nối dễ bung; không đeo khi ngủ, khi trèo hay chạy.

Kiểm lại vật làm xong. Trước khi con mang vật làm xong đi chơi, người lớn soát một lượt: ghim bấm lòi ra, mép bìa sắc, nắp chai lỏng dễ rơi. Đồ đựng nước, đựng thức ăn làm từ hộp tái chế chỉ để làm cảnh, không dùng ăn uống thật.

Giữ khoảng cách với bếp và ổ điện. Đồ tái chế phần lớn là giấy, bìa, nhựa, đều dễ bắt lửa hoặc chảy khi gần nhiệt. Thùng đồ của con không để cạnh bếp, ổ cắm hay đèn sưởi; cũng không cho con dùng nến thật để làm đèn trong ngôi nhà bìa.

Đứng sau để con dẫn ý tưởng

Cha mẹ hay bị cuốn vào làm thủ công tái chế vì người lớn nhìn ra cách làm nhanh và đẹp hơn. Kết quả thường là một chiếc xe rất đẹp do bố làm, còn con ngồi xem. Một quy ước đơn giản giúp tránh chuyện này: con là người quyết định làm gì và trông như thế nào, người lớn chỉ làm những phần con nhờ mà sức con chưa làm được, như dùi lỗ, cắt bìa cứng, giữ hai hộp cho keo khô.

Khi vật làm ra không đứng vững hay bị gãy, hỏi con nghĩ vì sao trước khi đưa cách sửa. "Bánh xe này cứ rơi ra, con thấy tại sao?" Có thể con nghĩ ra cách quấn thêm băng dính, có thể không; cả hai đều là một bước. Việc thử, hỏng, sửa này chính là phần quý nhất của thủ công tái chế.

Khen thì nói cụ thể về cách làm: "con dùng nắp chai đỏ cho đèn xe, ý hay đấy", "con thử ba lần mới dán được ống khói". Không cần so chiếc xe này với chiếc xe mẫu trên mạng hay chiếc của anh họ. Với trẻ, cảm giác "cái này mình tự nghĩ ra" đáng giá hơn mọi lời khen đẹp.

Câu hỏi thường gặp

Lõi giấy vệ sinh có đủ sạch để cho trẻ dùng không?

Lõi giấy vệ sinh thường được xem là đủ sạch cho hoạt động thủ công nếu lấy từ cuộn mới dùng hết và để ở chỗ khô. Một số gia đình chỉ dùng lõi giấy bếp hoặc ống giấy khác cho yên tâm. Dù dùng loại nào, rửa tay cho con sau buổi làm là thói quen tốt.

Nắp chai có an toàn cho trẻ nhỏ không?

Nắp chai nhỏ có thể gây hóc với trẻ dưới khoảng ba tuổi. Với trẻ nhỏ, chỉ dùng khi người lớn ngồi sát, đếm số nắp trước và sau buổi làm, và cất lên cao khi xong. Trẻ lớn hơn dùng thoải mái hơn nhưng vẫn để xa em bé trong nhà.

Hộp sữa giấy cần làm sạch thế nào?

Cắt mở hộp, tráng nước vài lần cho hết sữa, úp ngược phơi khô hẳn vài ngày. Hộp còn mùi chua hay ẩm bên trong dễ mốc, nên bỏ. Không cần dùng chất tẩy; nước sạch và phơi khô là đủ cho mục đích thủ công.

Con muốn giữ mọi món đã làm, nhà không đủ chỗ thì sao?

Đặt giới hạn bằng chỗ chứ không bằng lời cấm: một kệ hay một hộp cho đồ đã làm. Khi đầy, con chọn món để giữ, món còn lại chụp ảnh rồi tháo ra làm nguyên liệu mới. Phần lưu giữ và trưng bày có bài riêng ở danh mục khác của trang.

Có nên dùng súng bắn keo nóng cho đồ tái chế không?

Súng bắn keo nóng dính nhanh và chắc, rất tiện cho bìa cứng, nhưng đầu súng và keo đều nóng đủ gây bỏng. Người lớn cầm súng, con chỉ chỉ chỗ cần dán và đặt mảnh khi keo đã nguội. Với trẻ nhỏ, băng dính giấy và keo sữa đủ dùng cho phần lớn món.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138