XuatChung.comXuất Chúng
Vẽ, nặn và thủ công

Gấp giấy cho trẻ theo tuổi: từ gấp đôi tờ giấy đến con thuyền, con ếch nhảy được

Gấp giấy với trẻ ở nhà: con thường gấp được gì theo tuổi, giấy nào dùng được, các nếp gấp nền, mẫu xếp từ dễ đến khó và cách giữ con khỏi nản khi nếp lệch.

Father and young daughter sitting cross-legged on a bamboo mat on a porch in Hue, folding plain square sheets into small boats, a row of finished paper frogs beside them, faces not visible

Gấp giấy với trẻ bắt đầu từ việc rất nhỏ: gấp đôi một tờ giấy sao cho hai mép trùng nhau và miết nếp. Trẻ khoảng ba, bốn tuổi thường làm được nếp gấp đôi và gấp chéo với chút giúp đỡ; trẻ năm, sáu tuổi gấp được những mẫu vài bước như cốc giấy, thuyền; còn những mẫu nhiều bước như con hạc thường hợp với trẻ lớn hơn, khoảng tám, chín tuổi trở lên, và vẫn tuỳ từng trẻ.

Mục từ này đi qua cách gấp giấy cùng con ở nhà mà không cần mua giấy chuyên dụng: chọn giấy có sẵn, cắt tờ vuông từ giấy khổ chữ nhật, năm nếp gấp nền, các mẫu xếp từ dễ đến khó, cách giữ con khỏi nản khi nếp gấp lệch, và vài lưu ý an toàn tưởng nhỏ mà hay quên. Người lớn không cần biết gấp giỏi; nhiều mẫu đầu tiên học được cùng con.

Gấp giấy với trẻ khác gấp giấy của người lớn ở đâu

Người lớn gấp giấy thường nhắm đến một mẫu hoàn chỉnh, đẹp, đúng sơ đồ. Với trẻ, phần thú vị nhất lại thường là khoảnh khắc tờ giấy phẳng tự nhiên đứng lên thành một vật có hình khối, hoặc nhảy được, bay được. Vì vậy mẫu đầu tiên nên là mẫu cho kết quả nhanh và dùng ngay được: chiếc quạt xếp để phe phẩy, chiếc cốc để đựng hạt đậu, con thuyền để thả chậu nước.

Gấp giấy cũng đòi hỏi những thứ trẻ nhỏ còn đang tập: làm theo thứ tự, căn hai mép trùng nhau, dùng lực miết vừa đủ, và chờ. Trẻ không gấp được không phải vì kém mà vì bàn tay và khả năng giữ chú ý đang lớn dần. Đó là lý do bảng theo tuổi ở dưới đều là khoảng có rào, và lý do cha mẹ nên dừng sớm khi con mệt thay vì cố gấp cho xong.

Một điểm khác nữa: trẻ hay biến tấu. Con thuyền được tô thêm cửa sổ, con ếch được đặt tên, cái máy bay được gấp lại mũi theo kiểu riêng. Những biến tấu ấy đáng khuyến khích hơn việc gấp thật đúng mẫu, vì đó là lúc con bắt đầu dùng giấy để nói điều của mình.

Con thường gấp được gì theo từng khoảng tuổi

Khoảng tuổi dưới đây gom từ những gì hay thấy ở trẻ khi gấp giấy cùng cha mẹ. Mỗi trẻ một nhịp; con thích gấp sớm hay muộn hơn bảng đều bình thường.

Khoảng tuổiCon thường làm đượcMẫu hợp để thử
Khoảng 2,5 – 3,5 tuổiGấp đôi chưa trùng mép, miết nếp khi người lớn giữ giấy, vò và mở giấyGấp đôi tờ giấy rồi tô hai nửa, quạt xếp do người lớn gấp cùng
Khoảng 3,5 – 5 tuổiGấp đôi và gấp chéo khá trùng mép, làm theo hai, ba bước khi nhìn người lớn gấp cùng lúcQuạt xếp, mặt chó từ tam giác, cốc giấy đơn giản
Khoảng 5–7 tuổiLàm theo năm, bảy bước, tự miết nếp sắc, bắt đầu nhớ mẫu đã gấpThuyền buồm, máy bay giấy, con ếch nhảy, hộp nhỏ
Khoảng 7–10 tuổiTheo được hướng dẫn nhiều bước, bắt đầu đọc sơ đồ có mũi tên, tự sáng chế mẫuCon hạc, hộp có nắp, sao năm cánh, mẫu ghép từ nhiều tờ

Sơ đồ gấp có ký hiệu nếp núi, nếp thung lũng là chuyện của trẻ lớn và người lớn; với trẻ nhỏ, cách học nhanh nhất là ngồi cạnh và gấp từng bước một cùng lúc với người lớn, tờ của ai người ấy gấp.

Giấy ở nhà nào dùng được để gấp

Giấy vở, giấy in một mặt. Dày vừa, dễ miết nếp, hợp cho mẫu đầu tiên. Giấy in đã dùng một mặt là nguồn vô tận; chỉ lưu ý giấy có thông tin riêng tư của gia đình thì cắt bỏ hoặc không dùng.

Giấy gói quà, giấy màu trong hộp bánh. Màu đẹp nhưng thường mỏng, có loại trơn bóng khó giữ nếp. Hợp với trẻ đã gấp quen, dùng cho mẫu cần nhìn đẹp như thiệp, ngôi sao.

Giấy báo, tờ rơi. To, mềm, rất hợp để gấp mũ, thuyền cỡ lớn cho trẻ nhỏ đội hay thả. Mực báo có thể dây ra tay, rửa bằng xà phòng là sạch.

Tờ vuông từ tờ chữ nhật. Phần lớn mẫu cần giấy vuông. Gấp chéo một góc tờ giấy cho mép trên trùng với mép bên, miết nếp, rồi cắt hoặc xé bỏ dải thừa bên dưới; mở ra là được một tờ vuông. Đây cũng là bài tập gấp đầu tiên rất tốt cho trẻ.

Kích cỡ hợp với tay trẻ. Tờ vuông cạnh khoảng một gang tay người lớn là dễ cầm nhất. Tờ quá nhỏ làm ngón tay trẻ vướng, tờ quá to khó căn mép. Giấy bìa cứng thì để dành cho các bước dựng khung, không dùng để gấp.

Năm nếp gấp nền nên gấp thử với con trước

Hầu hết mẫu đơn giản đều đi từ vài nếp gấp dưới đây. Tập riêng từng nếp, mỗi buổi một hai nếp, trước khi gấp một con vật hoàn chỉnh:

  1. Gấp đôi theo chiều ngang: mép dưới đưa lên trùng mép trên, giữ hai góc cho khớp rồi mới miết từ giữa ra hai bên.
  2. Gấp chéo thành tam giác: góc dưới đưa lên trùng góc đối diện; đây là nếp dùng để làm mặt chó, cốc giấy.
  3. Gấp cửa sổ: hai mép bên gấp vào giữa gặp nhau ở nếp đôi đã có, như hai cánh cửa khép lại.
  4. Gấp xếp quạt: gấp tới, lật, gấp lui, lặp lại thành nhiều nếp đều nhau; nếp không đều cũng vẫn ra chiếc quạt.
  5. Gấp góc vào tâm: bốn góc của tờ vuông lần lượt gấp vào điểm giữa; nếp này mở ra nhiều mẫu hộp và bông hoa.

Mẹo miết nếp cho trẻ nhỏ: miết bằng cạnh móng tay cái hoặc bằng thân bút chì lăn qua nếp. Nếp càng sắc, mẫu càng dễ đứng và con càng ít bực ở các bước sau.

Mẫu gấp xếp từ dễ đến khó hơn

Danh sách dưới đây đi từ mẫu hai bước đến mẫu hơn chục bước. Không cần đi hết; mẫu nào con thích, cứ gấp đi gấp lại cả tuần cũng tốt:

  • Quạt xếp: chỉ cần nếp xếp quạt, bóp một đầu lại bằng băng dính. Hợp với trẻ nhỏ nhất.
  • Mặt chó, mặt mèo: tam giác gấp hai tai xuống, con vẽ mắt mũi bằng bút.
  • Cốc giấy: tam giác gấp hai góc sang hai bên, hai vạt trên gập xuống; đựng được hạt đậu, kẹo nhỏ.
  • Thuyền giấy kiểu mũ: từ tờ chữ nhật, gấp thành chiếc mũ rồi mở thành thuyền; thả chậu nước có người lớn bên cạnh.
  • Máy bay giấy: vài kiểu khác nhau, cho con thử kiểu nào bay xa, kiểu nào lượn lâu mà không cần thi ai.
  • Con ếch nhảy: miết vào đuôi là ếch bật lên; nhiều bước hơn nhưng phần thưởng rõ ràng, trẻ khoảng sáu tuổi trở lên hay mê.
  • Hộp có nắp, con hạc, ngôi sao: dành cho trẻ lớn hơn, kiên nhẫn ngồi lâu, thường cần người lớn gấp cùng vài lần đầu.

Khi nếp gấp lệch và con muốn bỏ

Gấp giấy là hoạt động dễ làm trẻ nản, vì một nếp lệch ở bước hai làm cả mẫu xiêu vẹo ở bước sáu, và trẻ không hiểu vì sao. Cha mẹ có thể làm giảm cảm giác đó bằng cách chọn mẫu ít bước hơn khả năng con một chút, dừng giữa chừng khi thấy con bắt đầu bực, và nói thẳng rằng người lớn cũng gấp lệch: "bố gấp con ếch này ba lần mới đứng được".

Khi con xin giúp, giúp bằng cách gấp mẫu của mình chậm hơn cho con nhìn, hoặc giữ tờ giấy giúp con, không cầm lấy tờ của con gấp hộ cả bước. Mẫu do con tự gấp dù méo vẫn là của con; mẫu người lớn gấp hộ cho thẳng thì con thường không muốn cầm.

Đừng biến buổi gấp thành cuộc đua ai gấp nhanh, ai gấp đẹp giữa anh chị em. Nếu nhà có hai trẻ, mỗi bé một mẫu hợp sức mình, hoặc cùng làm một đàn ếch chung mà mỗi người góp một con. Cái để khen là con kiên nhẫn ngồi gấp lại lần nữa, chứ không phải con gấp đẹp hơn ai.

An toàn nhỏ và chỗ cho những thứ đã gấp

Giấy mới, nhất là giấy in và bìa, có mép sắc đủ để cứa đứt da. Vết cứa giấy nhỏ nhưng xót; rửa sạch, giữ khô là đủ. Dạy con miết nếp bằng móng tay hay bút chì thay vì vuốt dọc mép giấy bằng đầu ngón tay sẽ giảm chuyện này.

Máy bay giấy có mũi nhọn: quy ước phóng về phía khoảng trống, không phóng vào người, nhất là mặt và mắt. Với nhà có em bé, những mẫu nhỏ như ngôi sao, hạc tí hon không để trong tầm với, vì trẻ dưới ba tuổi có thể cho vào miệng. Thuyền giấy thả trong chậu, xô nước hay vũng nước thì người lớn luôn ở cạnh; trẻ nhỏ có thể gặp nguy chỉ với một lượng nước nông.

Đồ gấp chất đầy rất nhanh. Một chiếc hộp giày làm "bến cảng" cho thuyền, một sợi dây treo đàn hạc, một chiếc lọ đựng sao là đủ chỗ cho cả tháng. Khi hộp đầy, cùng con chọn vài cái để giữ, còn lại mở ra làm giấy tô màu hoặc bỏ đi; chọn giữ gì là việc của con, người lớn chỉ đặt giới hạn về chỗ.

Gấp giấy thành chuyện kể và quà tặng trong nhà

Khi con đã gấp được vài mẫu, những thứ gấp ra dễ trở thành nhân vật. Một con thuyền, ba con ếch và một chiếc cốc là đủ dựng một buổi kể chuyện trên mặt bàn: thuyền chở ếch qua sông, cốc làm chiếc nhà. Người lớn chỉ cần hỏi một câu mở như "rồi con ếch đi đâu" và để con dẫn chuyện. Gấp giấy lúc này nối sang kể chuyện, một tài lẻ khác của trẻ mà trang có danh mục riêng.

Đồ gấp cũng là món quà nhỏ con tự làm được cho người khác. Một chiếc hộp giấy đựng vài viên kẹo tặng bà, một chiếc quạt xếp cho ông, một con hạc kẹp trong thiệp sinh nhật của bố. Khi tặng, con tự giới thiệu mình gấp thế nào, mất bao lâu; người nhận chỉ cần cảm ơn và hỏi thêm. Đừng biến món quà thành dịp chấm khen đẹp hay chưa đẹp; con mang tặng là vì con muốn người kia vui.

Nếu con muốn gấp nhiều cái giống nhau để tặng cả lớp hay cả xóm, giúp con ước lượng việc: mười cái mất mấy buổi, cần bao nhiêu tờ. Đó là một bài học nhỏ về lên kế hoạch mà không cần nói ra thành bài học.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì bắt đầu gấp giấy được?

Nhiều trẻ khoảng ba tuổi đã gấp đôi được tờ giấy với chút giúp đỡ, dù mép chưa trùng. Mẫu vài bước như cốc giấy, thuyền thường hợp khoảng năm, sáu tuổi. Không có mốc bắt buộc; con thích thì cho thử, chưa thích thì để dịp khác.

Có cần mua giấy origami chuyên dụng không?

Không cần lúc đầu. Giấy vở, giấy in một mặt, giấy báo, giấy gói quà đều gấp được, chỉ cần cắt thành tờ vuông. Giấy origami mỏng, màu đều, giữ nếp tốt, hợp khi con đã gấp quen và muốn làm những mẫu nhỏ, nhiều bước.

Con cứ gấp lệch, có nên sửa từng nếp cho con không?

Không nên sửa trên tờ giấy của con. Người lớn gấp mẫu của mình song song và chậm lại ở bước khó để con nhìn. Nếp lệch vài lần là cách tay con học căn mép; theo thời gian và số lần gấp, nếp thường thẳng dần.

Con hay xé luôn mẫu vừa gấp hỏng, nên làm gì?

Gọi tên cảm giác của con, cho con nghỉ một lúc, rồi gợi ý một mẫu dễ hơn để con có cảm giác làm được. Trước khi bắt đầu, cha mẹ báo luôn rằng mẫu này khó, ai cũng hỏng vài lần. Không cần bắt con tiếp tục ngay khi đang bực.

Gấp giấy có giúp trẻ học toán không?

Gấp giấy cho trẻ chạm tay vào những thứ sau này gặp trong hình học như đối xứng, một nửa, góc, hình tam giác, hình vuông. Nhưng không nên biến buổi gấp giấy ở nhà thành giờ học toán; cứ gấp cho vui, khi con tự hỏi thì trả lời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138